Küresel Ticarette Yeni Dengeler ve Stratejik Arayışlar

Haftanın iş dünyası gündeminden merhaba,

Küresel ekonomi ve ticaret diplomasisinde son derece hareketli ve kritik gelişmelerin yaşandığı bir haftayı geride bırakıyoruz. Jeopolitik dengelerin yeniden tanımlandığı, tedarik zincirlerinde yeni düzenlemelerin hayata geçirildiği ve yeşil dönüşüm ile yüksek teknoloji yatırımlarının iş dünyasının ana gündem maddesi hâline geldiği bir süreçten geçiyoruz.

Bu bültenimizde, Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki ticari hatların yeniden biçimlenmesinden Mısır ve Çin arasındaki dev sanayi ortaklıklarına, yarı iletken ve çip sektöründeki küresel krizlerden Avrupa Birliği’nin Türk çeliğine yönelik başlattığı yeni incelemelere kadar geniş bir yelpazeyi inceledik.

Türkiye tarafında ise dış ticarette komşu ülkelerle ulaşılan yüksek hacimler, Karadeniz’de gıda güvenliğini teminat altına almaya yönelik 7 maddelik diplomatik mekanizma önerisi, 10 milyar metreküplük yenilenebilir biyometan potansiyeli ve tekstilden otomotive, inşaattan sivil havacılığa kadar pek çok sektördeki güncel veriler ön plana çıkıyor.

Ayrıca kurumsal dünyada OpenAI'ın halka arz stratejisinden TAV'ın bölgesel büyüme hedeflerine, küresel iş gücü grevlerinden teknoloji devlerinin iş birliklerine kadar tüm detayları dokuz dakikalık okuma süresiyle sizler için derledik.

Keyifli okumalar dileriz.

Karadeniz Tahıl Koridoru için Türkiye’den 7 maddelik stratejik mekanizma

Küresel gıda arz güvenliğinin sağlanmasında hayati bir rol üstlenen Karadeniz Tahıl Koridoru'nun yeniden işlevsel hâle getirilmesi amacıyla Türkiye diplomatik temaslarını sürdürüyor. Türkiye, Karadeniz üzerinden tahıl ve gıda ürünlerinin emniyetli bir şekilde sevk edilmesini garanti altına alacak 7 maddelik yeni bir mekanizma önerisi sundu.

Söz konusu mekanizma, seyir güvenliğinin artırılması, liman denetimlerinin optimize edilmesi ve uluslararası seyrüsefer hukuku çerçevesinde tarafların yükümlülüklerinin netleştirilmesini hedefliyor.

Türkiye’nin yeşil enerji potansiyeli: Yıllık 10 milyar metreküp biyometan

Enerji bağımsızlığı ve sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik analizler dikkat çekici veriler ortaya koyuyor. Yapılan son çalışmalara göre, Türkiye'nin yıllık 10 milyar metreküp yenilenebilir biyometan üretim potansiyeline sahip olduğu tespit edildi.

Organik atıkların enerjiye dönüştürülmesi esasına dayanan bu potansiyelin ekonomiye kazandırılması durumunda, doğal gaz ithalatında belirgin bir düşüş sağlanması ve sanayide karbon ayak izinin azaltılması öngörülüyor.

Komşu ülkelere ihracatta güçlü performans: 8 ayda 18,2 milyar dolar

Türkiye'nin yakın coğrafyası ve komşu ülkeleri ile yürüttüğü ticari diplomasinin olumlu sonuçları rakamlara yansımaya devam ediyor. Ticaret Bakanlığı ve ihracatçı birliklerinin verilerine göre, Türkiye 2026 yılının ilk 8 aylık döneminde komşularına toplam 18,2 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

Bölgesel lojistik avantajların ve ikili ticari anlaşmaların katkısıyla elde edilen bu hacim, Türkiye'nin yakın pazarlardaki tedarikçi konumunu tahkim ettiğini gösteriyor.

Sivil havacılık filosunda yüksek irtifa

Türk sivil havacılık sektörü, küresel yolcu ve kargo taşımacılığındaki pazar payını artırmaya devam ediyor. Sektöre ilişkin yayınlanan son raporda, Türkiye'nin sivil havacılık filosunun hem uçak sayısı hem de koltuk ve kargo kapasitesi bakımından "yüksek irtifaya çıktığı" ve tarihi zirvelere yaklaştığı ifade edildi.

Havalimanı altyapı yatırımları ve havayolu şirketlerinin filo genişletme stratejileri, Türkiye'nin küresel bir havacılık merkezi olma vizyonunu destekliyor.

Türkiye çip yarışında milli projelerle öne çıkacak

Küresel yarı iletken krizinin ve tedarik sıkıntılarının gölgesinde Türkiye, kritik teknolojilerde yerlileşme adımlarını hızlandırıyor. Türkiye'nin küresel çip yarışında geride kalmamak adına yerli ve milli projeler, yeni üretim tesisleri ve Ar-Ge yatırımlarıyla ön plana çıkacağı vurgulandı.

Kurulacak olan yeni üretim tesislerinin; savunma sanayi, otomotiv ve tüketici elektroniği sektörlerinin çip ihtiyacına yanıt vermesi amaçlanıyor.

Güneş ve rüzgârın elektrik üretimindeki payı 10 yılda hızla arttı

Türkiye'nin elektrik üretiminde güneş ve rüzgârın ağırlığı son 10 yılda belirgin şekilde yükseldi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payı 2016'da yüzde 0,4 iken Temmuz 2026 itibarıyla yüzde 11,6'ya çıkarak 28 kat arttı. Rüzgârın payı ise aynı dönemde yüzde 5,7'den yüzde 12,1'e yükseldi.

Temmuz sonu itibarıyla Türkiye'nin toplam elektrik kurulu gücü 126 bin 476 MW seviyesine ulaştı. Bu havuzda güneşin kurulu gücü 27 bin 507 MW, rüzgârınki ise 15 bin 358 MW seviyesine ulaştı. Böylece iki kaynağın toplam kurulu gücü 42 bin 865 MW'a, toplam içindeki payı ise yüzde 33,8'e çıktı. Güneş enerjisinden elektrik üretimi de temmuzda 5,37 milyar kWh ile aylık bazda rekor kırdı.

Tekstil sektöründe yeşil ve dijital dönüşüm mesajı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye ekonomisinin lokomotif kollarından biri olan tekstil sektörüne yönelik önemli açıklamalarda bulundu. Bakan Kacır, küresel pazarlardaki rekabet gücünün korunabilmesi için tekstil sektöründe yeşil ve dijital dönüşümün kaçınılmaz bir zorunluluk hâline geldiğini belirtti.

Sürdürülebilir üretim teknikleri, geri dönüştürülmüş elyaf kullanımı ve dijital tedarik zinciri entegrasyonunun önceliklendirileceği yeni teşvik ve destek mekanizmalarına ilişkin sinyal verildi.

İnşaat üretiminde yıllık düşüş: Bina tarafı fren yaptı

Makroekonomik veriler çerçevesinde inşaat sektöründeki üretim endekslerinde yavaşlama emareleri gözleniyor. Yayımlanan son verilere göre, inşaat üretiminde yıllık bazda düşüş kaydedilirken daralmanın ana kaynağının bina inşaatları tarafı olduğu belirtildi. Konut ve ticari bina projelerindeki hız kaybı, inşaat sektörünün genel büyüme performansını baskılamaya devam ediyor.

Tarım ihracatında sevindirici gelişme: Defne yaprağına Çin kapısı yeniden açıldı

Baharat ve tıbbi aromatik bitkiler ihracatında Türkiye'nin lider olduğu ürünlerden biri olan defne yaprağı için müjdeli bir haber geldi. Çin Halk Cumhuriyeti'ne yapılan defne yaprağı ihracatındaki bürokratik engeller aşılarak pazar yeniden Türk ihracatçılarına açıldı. Sektör temsilcileri, Çin pazarının açılmasıyla birlikte defne yaprağı ihracatında 75 milyon dolarlık bir gelir hedeflediklerini duyurdu.

TÜİK ve OSD Veri Açıklamaları

• TÜİK Dış Ticaret Endeksleri: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin dış ticaret endekslerini kamuoyuna açıkladı. Açıklanan veriler, ihracat ve ithalat birim değer endekslerindeki değişimi ortaya koydu. 

  TÜİK'in açıkladığı temmuz ayı dış ticaret endekslerinin detayları şu şöyle:

  • İhracat Birim Değer Endeksi: Temmuz ayında, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,2 oranında yükseliş kaydetti.

  • İthalat Birim Değer Endeksi: Yıllık bazda yüzde 12,8 oranında artış gösterdi. Alt kalemlere bakıldığında gıda, içecek ve tütünde yüzde 3,3 azalış görülürken yakıtlarda yüzde 23,7 oranında belirgin bir artış yaşandı.

  • İthalat Miktar Endeksi: Geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,9 oranında azaldı.

• OSD 8 Aylık Otomotiv Verileri: Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), 2026 yılının ilk 8 ayına ait üretim, ihracat ve pazar verilerini paylaştı. Veriler, otomotiv sanayisindeki kapasite kullanım oranlarını ve ihracat pazarlarındaki seyri ayrıntılandırıyor.

  • Üretim ve kapasite: Toplam araç üretimi %7,3 düşüşle 841.583 adede geriledi. Otomobil imalatı %19 daralırken ticari araç üretimi %12 arttı ve fabrika kapasite kullanımı %59 seviyesinde kaldı.

  • İhracat performansı: İhracat adet bazında %12 azalarak 597.594 adede düşmesine rağmen değer bazında %2,5 artışla 27,2 milyar dolara yükselerek sektör liderliğini korudu.

  • İç pazar ve yerli payı: Toplam iç pazar %12 daralmayla 745.597 adede indi. Otomobil satışlarındaki yerli araç payı %35, hafif ticari araçlarda ise %23 olarak gerçekleşti.

DTÖ'den küresel ticaret için kritik Uyarı

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), çok taraflı ticaret sisteminin güçlendirilmesinin 2050'ye kadar küresel GSYH'yi %2,9, küresel ihracatı ise %17,9 artırabileceğini açıkladı. DTÖ'nün 2026 Dünya Ticaret Raporu'na göre, ticaret sisteminin jeopolitik bloklara bölünmesi hâlinde küresel GSYH %5,1, ihracat ise %18,6 gerileyebilir. Çok taraflı iş birliğinin zayıflamasının yaratabileceği toplam fırsat kaybının ise GSYH'nin %10'una kadar çıkabileceği öngörülüyor. DTÖ, küresel ticaret kurallarının dijital ticaret ve hizmetler dahil olmak üzere değişen ekonomik yapıya uyarlanması gerektiğine dikkat çekiyor.

Avrupalı ağır vasıta üreticilerinden AB'ye erteleme çağrısı

Avrupa'nın önde gelen kamyon ve otobüs üreticileri, AB'nin ağır vasıtalarda 2030 karbon emisyonu hedeflerine uyum takviminin en az üç yıl ertelenmesini istedi. ACEA, sıfır emisyonlu araçların yaygınlaşması için gerekli şarj altyapısı, elektrik şebekesi bağlantıları ve uygun enerji maliyetlerinin henüz hedeflenen seviyeye ulaşmadığına dikkat çekti. Sıfır emisyonlu araçlar Avrupa'daki yeni ağır vasıta tescillerinin yalnızca %2,4'ünü oluşturuyor. Mevcut kurallara göre üreticilerin emisyonlarını 2030'da %43 azaltması gerekiyor. Hedeflerin karşılanmaması hâlinde araç başına 4.250 avroya kadar ceza uygulanabilecek.

Kanada’dan Avrupa Birliği Hamlesi: ABD ile görüşmelerin çöküşü sonrası yeni rota

Kuzey Amerika serbest ticaret hattında yaşanan son kırılmalar, küresel ticaret diplomasisinde kartların yeniden karıştırılmasına yol açıyor. Amerika Birleşik Devletleri ile yürütülen ikili ticaret görüşmelerinin sonuçsuz kalması ve müzakerelerin tamamen çökmesinin ardından Kanada, stratejik bir karar alarak yönünü Avrupa kıtasına çevirdi.

Kanada Hükümeti’nin, Avrupa Birliği’ne "ortak üye" (associate member) statüsü kazanmak amacıyla resmi girişimlerde bulunduğu aktarıldı. Bu gelişme, Transatlantik ekonomik ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralarken, Kanada'nın geleneksel ticaret ortaklarına olan bağımlılığını azaltma ve pazar çeşitlendirmesini sağlama stratejisinin en somut adımı olarak değerlendiriliyor.

Mısır ve Çin’den dev sanayi ortaklığı: Milyarlarca liralık batarya yatırımı

Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesinde üretim ve enerji dönüşümü merkezli yatırımlar ivme kazanıyor. Mısır ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında imzalanan yeni anlaşma kapsamında, Mısır'da devasa bir batarya üretim tesisinin kurulması kararlaştırıldı.

Mısır lirası (EGP) cinsinden milyarlarca liralık özkaynak ve yatırım hacmine sahip olan bu projenin, hem bölgedeki elektrikli araç ve enerji depolama altyapısına katkı sağlaması hem de Çin'in Afrika ve Akdeniz pazarlarındaki üretim gücünü pekiştirmesi hedefleniyor.

Çip ihracatında izin krizi: Tedarik süreçleri ve maliyetler üzerindeki baskı artıyor

Küresel teknoloji ve imalat sanayisinin kalbinde yer alan yarı iletken (çip) sektöründe bürokratik engeller ve izin mekanizmaları üreticileri zorlamaya devam ediyor. Çip ihracatında son dönemde uygulamaya konulan izin prosedürlerinin yarattığı kriz nedeniyle teslimat ve onay sürelerinin iki aya kadar uzadığı bildirildi.

Süreçlerde yaşanan bu gecikmeler, tedarik zincirindeki operasyonel maliyetleri doğrudan etkileyerek şirketlerin toplam maliyet yapısında %20'ye varan artışlara yol açtı. Sektör temsilcileri, izin süreçlerinin sadeleştirilmemesi durumunda küresel elektronik ve otomotiv imalatında yeni aksamaların yaşanabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Avrupa Birliği Türk çeliğini takibe aldı: Vergi riski resmen başladı

Türkiye'nin en önemli ihracat pazarlarından biri olan Avrupa Birliği, Türk çelik ürünlerine yönelik denetim ve inceleme mekanizmalarını sıkılaştırıyor. AB Komisyonu'nun Türk çelik sektörünü yakın takibe almasıyla birlikte, ek koruma önlemleri ve olası gümrük vergisi risklerinin yürürlüğe girdiği açıklandı.

Türk demir-çelik ihracatçıları açısından kritik bir önem taşıyan bu gelişme, sektörün Avrupa pazarındaki rekabet gücünü doğrudan etkileyebilecek potansiyel riskler barındırıyor.

IVECO ve Toyota’dan hidrojen yakıt hücreli ticari araç iş birliği

IVECO ve Toyota, Avrupa Birliği’nin Horizon Europe programı kapsamındaki EMPOWER projesi çerçevesinde hidrojenle çalışan yakıt hücreli ağır ticari araçlar geliştirmek üzere güçlerini birleştirdi.

• Teknoloji Entegrasyonu: Toyota projeye 30 yılı aşkın yakıt hücresi deneyimiyle 300 kW gücündeki sistemlerini sağlarken IVECO araç geliştirme, sistem entegrasyonu ve saha testlerine liderlik edecek.

• Performans hedefleri: IVECO S-eWay Fuel Cell modeli temel alınarak geliştirilen yeni kamyonların 900 kilometrenin üzerinde sürüş menzili ve 25 bin çalışma saatini aşan sistem dayanıklılığı sunması hedefleniyor. Araçlar, gelişmiş mimarileri sayesinde önceki neslin batarya kapasitesinin yarısıyla çalışabilecek.

• Test takvimi: Saha doğrulama çalışmalarının 2026’nın son çeyreğinde, gerçek yol testlerinin ise 2027’nin ilk yarısında başlaması planlanıyor.

Iveco Group Teknoloji ve Dijitalleşme Başkanı Marco Liccardo, bu ortaklığın sürdürülebilir ve enerji açısından dayanıklı bir ağır taşımacılık vizyonuna yatırım olduğunu belirtti. Toyota Motor Europe Ar-Ge Başkan Yardımcısı Shinichi Yasui ise 3. nesil yakıt hücrelerinin sıfır emisyonlu taşımacılığa geçişteki kritik rolüne vurgu yaptı. Proje, IVECO'nun karbonsuzlaştırmaya yönelik çoklu enerji stratejisinin önemli bir parçasını oluşturuyor.

OpenAI halka arz planlarını ertelendi: Sam Altman’dan net mesaj

Yapay zekâ teknolojilerinin öncüsü OpenAI’ın kurucu ortağı ve CEO’su Sam Altman, şirket yapısı ve geleceğe yönelik finansal stratejiler hakkında kritik açıklamalarda bulundu. Altman, OpenAI'ın bu yıl içerisinde halka açılma (IPO) gibi bir planının bulunmadığını kesin bir dille ifade etti. Şirketin mevcut önceliğinin sermaye piyasalarına girmekten ziyade, yapay zekâ altyapısını geliştirmek ve Ar-Ge çalışmalarını derinleştirmek olduğu vurgulandı.

TAV Havalimanları’ndan stratejik büyüme rotası: Üç bölgeye odaklanma

Havalimanı işletmeciliğinde küresel bir oyuncu konumunda bulunan TAV Havalimanları, yeni dönem yatırım stratejisini açıkladı. TAV'ın önümüzdeki dönemde özellikle Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Orta Asya bölgelerindeki havalimanı özelleştirme ve altyapı projelerine odaklanacağı bildirildi. Şirket, bu coğrafyalardaki büyüme potansiyelini değerlendirerek portföyünü genişletmeyi hedefliyor.

Electrolux’te 1.700 kişilik istihdam krizi: İtalya Tesislerinde Grev Başladı

Beyaz eşya devlerinden Electrolux'ün Avrupa operasyonlarında yeniden yapılanma kararı alması büyük bir iş gücü krizine yol açtı. Şirketin 1.700 çalışanını etkileyecek kesinti ve düzenleme kararlarının ardından İtalya’daki fabrikalarda çalışan işçiler greve gitti. Sendikalar ve şirket yönetimi arasındaki müzakerelerin kilitlendiği, grevin üretim hatlarında ciddi aksamalara neden olduğu aktarıldı.

Micron, Tayvan tesislerinde prim krizi: 31 bin dolar yetmedi, grev tehdidi

Yarı iletken hafıza çözümleri üreticisi Micron'un Tayvan’daki tesislerinde işçi memnuniyetsizliği tırmanıyor. Yönetim tarafından çalışanlara teklif edilen 31 bin dolarlık prim ödemesine rağmen iş gücü tarafındaki huzursuzluğun giderilemediği ve grev riskinin her geçen gün büyüdüğü belirtildi. Küresel çip tedarikinin hassas olduğu bir dönemde Tayvan tesislerinde yaşanabilecek olası bir grevin, hafıza çipi piyasasını doğrudan etkilemesinden endişe ediliyor.

Tera Yatırım’dan Pusula Finans Holding Açıklaması

Sermaye piyasalarının aktörlerinden Tera Yatırım, Kamuyu Aydınlatma Platformu veya kamuoyu kanalları aracılığıyla Pusula Finans Holding ile ilgili idari ve finansal süreçlere dair resmi bir açıklamada bulundu. Şirket açıklamasında ilgili süreçlerin yakından takip edildiği ifade edildi.

XRG, Güney Gaz Koridoru'ndaki payını artırdı

BAE'nin ADNOC şirketinin uluslararası enerji yatırım platformu XRG, Azerbaycan Ekonomi Bakanlığı'nın Southern Gas Corridor CJSC'deki %12,5'lik payını devraldı. 

Southern Gas Corridor CJSC, Azerbaycan'ın Avrupa'ya doğal gaz ihracatını destekleyen Güney Gaz Koridoru'nun önemli kurumsal yapılarından biri. Koridor, Hazar bölgesinden çıkan gazı Gürcistan ve Türkiye üzerinden Güneydoğu Avrupa'ya taşıyor. Avrupa Komisyonu koridoru yaklaşık 3 bin 500 kilometrelik bir altyapı ağı olarak tanımlıyor. XRG artık yalnızca gaz üretimiyle değil, gazın Avrupa pazarlarına ulaşmasını sağlayan koridorun sahiplik yapısıyla da ilgileniyor.

Bu haftanın verileri ve gelişmeleri bir arada değerlendirildiğinde üç ana eksen öne çıkıyor:

1. Ticari Korumacılık ve Pazar Arayışları: Kanada'nın ABD ile yaşanan anlaşmazlıklar sonrası AB ile entegrasyon arayışı ve AB'nin Türk çeliğine yönelik takibi, küresel ticarette korumacı duvarların yükseldiğini ve yeni ittifakların kurulduğunu doğruluyor.

2. Teknoloji ve Yeşil Dönüşüm Zarureti: IVECO ve Toyota'nın hidrojenli ticari araç ortaklığı ve tekstil sektöründeki yeşil/dijital dönüşüm çağrıları, sürdürülebilirlik odaklı teknolojilere yatırım yapmayan oyuncuların pazarda kalıcı olamayacağını gösteriyor.

3. Tedarik Zinciri ve İş Gücü Kırılganlıkları: Yarı iletken sektöründeki bürokratik izin krizleri ile Electrolux ve Micron gibi küresel devlerde yaşanan grev ve istihdam krizleri, küresel imalat sanayisinin iş gücü ve lojistik halkalarında son derece hassas bir dengede durduğunu kanıtlıyor.