Türkiye’de tütün ürünlerine yönelik yeni ve oldukça kapsamlı bir düzenleme hazırlığı var. Sağlık Bakanlığının yaklaşık 1 yıldır üzerinde çalıştığı kanun teklifinin ekim ayında TBMM’ye sunulması planlanıyor. Taslakta, 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara hayatları boyunca tütün ürünü satılmaması da dahil olmak üzere birçok yeni düzenleme yer alıyor.
2012’den 2025’e sigara satışları nasıl değişti?
Kanun hazırlığında yer alan Prof. Dr. Toker Ergüder, Türkiye’de sigara satışlarının son yıllarda ciddi biçimde arttığını belirtti. Buna göre 2012 yılında yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan sigara satışları, 2025 yılında yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştı. Yani yaklaşık 13 yıllık dönemde yıllık sigara satışı ton bazında yaklaşık 69 bin ton, paket bazında ise 3,5 milyar paket arttı.
Prof. Dr. Ergüder, Türkiye'de her yıl 35 bine yakın kişinin, önlenebilir bir neden olan sigara kullanımı nedeniyle akciğer kanserinden hayatını kaybettiğini söyledi. Dünya genelinde ise yaklaşık 1,2 milyar kişinin sigara kullandığı belirtildi.
2015 sonrası doğanlara ömür boyu yasak
Taslağın en dikkat çekici maddesi, 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin satılmasının hayat boyu yasaklanması. Düzenlemenin çocukları ve gençleri korumaya yönelik hazırlandığı belirtiliyor. Buradaki model, kişinin yaşına bağlı olarak yasağın her yıl değişmesi yerine belirli bir doğum tarihinden sonraki neslin hiçbir zaman yasal olarak tütün ürünü satın alamaması üzerine kuruluyor.
Restoranların açık alanlarında yasak gündemde
Taslak yalnızca satışla sınırlı değil. Kapalı alanlardaki mevcut düzenlemelerin genişletilmesi ve lokantaların hem açık hem de kapalı alanlarında sigara içilmesinin yasaklanması planlanıyor. Parklar, bahçeler ve kamu binalarının bahçelerinde ise sigara içmek isteyenler için dışarıdan görünmeyecek şekilde özel alanlar oluşturulması öngörülüyor.
“Slim” sigaralar kaldırılabilir
Bir başka değişiklik sigara paketleriyle ilgili. Taslakta standart paket uygulamasının getirilmesi planlanıyor. Bununla birlikte özellikle kadınlara yönelik pazarlama stratejileriyle ilişkilendirilen ince yani “slim” sigaraların piyasadan kaldırılması gündemde. Düzenlemenin bu yönüyle özellikle kadınların korunmasının hedeflendiği belirtiliyor.
18 yaş altına satışta yeni sistem
Çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini zorlaştırmak için kimlik doğrulama sisteminin güçlendirilmesi de taslakta yer alan başlıklardan. Prof. Dr. Ergüder, kredi kartıyla yapılan alışverişlerde 18 yaşından küçüklerin tütün ürünlerini satın almasının engellenmesinin hedeflendiğini söyledi.
2040 hedefi de masada
Hazırlanan yol haritasında daha uzun vadeli bir hedef de bulunuyor. Prof. Dr. Ergüder'in aktardığına göre, taslakta 2040 yılından sonra Türkiye'de tütün ürünlerinin üretimi ve satışının kökten yasaklanması da planlanıyor. Bu hedefin, Türkiye'nin tütün ürünlerinden tamamen arındırılmış bir ülke haline gelmesine yönelik uzun vadeli bir politika olarak değerlendirildiği belirtildi. İrlanda, İngiltere, Finlandiya ve Avustralya'nın benzer hedefleri Türkiye'den daha erken tarihler için açıkladığı ifade edildi.
