Okul Saldırıları Sonrası Siber Operasyon, MHK Başkanı’na Gözaltı, İspanya’da Büyüyen Konut Krizi, Çin’den Japonya’ya Sert Uyarı…

2026 Eylül’ünün son gününden öne çıkan başlıklar ile dokuz dakikada Gündem bülteninden Merhaba,

Piyasalarda hareketlilik devam ediyor, bültenimizin başında sizi piyasalardan çekilmiş fotoğraf bekliyor.

📌 Türkiye’de gündem oldukça yoğun.

» Okul saldırılarının ardından yapılan siber operasyonda toplam 3 bin 810 gözaltı kararı çıktı. 

» Merkez Hakem Kurulu (MHK) Başkanı Ferhat Gündoğdu’nun da aralarında bulunduğu yedi şüpheli gözaltına alındı.

📌 Dünya gündeminde de pek çok başlık var. Çin’in Japonya’ya çektiği sert uyarı, Almanya, Hollanda, İsveç, Danimarka, Avusturya ve Finlandiya’nın AB’ye bütçe resti çekmesi, İspanya’da büyüyen konut krizi ve Gazze’den her geçen gün artan insanlık krizi derken dünyadan pek çok haberi bültenimizde bulabilirsiniz. 

Bunlardan başka dört önemli başlığımız daha var. Bu başlıklar;

• Türkiye’de beyaz eşya seçiminde enerji verimliliği öne çıkıyor

• Müze ve ören yerlerinde çifte rekor

• Yapay zekâ çevirmeni ortadan kaldırmıyor, mesleği dönüştürüyor

• Genç yaşta kalp krizi riski göz ardı edilmemeli

Şimdiden iyi okumalar; dokuzdakika.com

Piyasalarda hareketli gündem

Haftanın ortasına gelirken küresel piyasalarda risk iştahı hafif artış gösteriyor. İç piyasada ise Borsa İstanbul’daki alıcılı seyrin devamı ve emtia cephesindeki güçlü hareketler bültenin odak noktasını oluşturuyor.

Piyasa ekranı

Küresel piyasalar ve makro görünüm

Küresel risk iştahı ve Fed beklentileri: ABD borsalarındaki pozitif kapanışlar ve Avrupa'daki ılımlı seyrin ardından Asya piyasalarında da dengeli bir yukarı yönlü hareket izleniyor. Enflasyon verileri ve merkez bankalarının gelecekteki faiz adımlarına dair sinyaller piyasaların ana yönünü belirlemeye devam ediyor.

Avrupa ve Asya cephesi: Stoxx 600 endeksi 652 puan sınırının üzerine çıkarak alıcılı seyrini sürdürürüyor. Asya'da Çin merkezli ekonomik teşviklerin yansımaları takip ediliyor.

İç piyasada ve Borsa İstanbul’da gündem

BİST 100’de seyir: İçeride BIST 100 endeksi 13.245 puan seviyelerine ulaşarak pozitif eğilimini koruyor. Sektörel bazda bilanço dönemi beklentileri ve fon akışları yakından izleniyor.

Döviz piyasası: Dolar/TL 48,95 seviyesinde yatay ve sakin seyrini devam ettiriyor.

Emtia piyasası ve altın cephesinde detaylar

Ons altında güçlü ve yükselen trend: Küresel ölçekteki belirsizlikler ve güvenli liman talebinin diri kalması, ons altının ivmesini artırıyor. Ons altın 4.425,50 dolar seviyesine tırmanarak +%0,31 oranında güçlü bir prim yaptı.

Gram altın ve iç dinamikler: Ons altındaki bu küresel yukarı yönlü ivme ve kurun yatay duruşu, gram altın tarafında da güçlü ve katılımcı bir yapının korunmasını sağlıyor. Yatırımcıların portföylerindeki emtia ağırlığını koruma eğilimi dikkat çekiyor.

Brent petrol: Talep yönlü endişeler ve arz tarafındaki gevşemeyle birlikte Brent petrol varil başına 99,80 dolar seviyelerine gerileyerek satıcılı bir bantta işlem görüyor.

Okul saldırıları sonrası siber operasyon: 3 bin 810 gözaltı

Şanlıurfa, Kahramanmaraş ve Manisa’daki okul saldırılarının ardından internet ortamındaki saldırgan ve provokatif içeriklere yönelik geniş çaplı siber operasyon düzenlendi. İçişleri Bakanlığı koordinesinde yürütülen çalışmalarda 3 bin 810 kişi gözaltına alındı, 304 şüpheli tutuklandı.

Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı’nın incelemelerinde, bazı hesapların saldırgan, provokatif, aşırılıkçı veya ırkçı içerikler paylaştığı tespit edildi. İncelenen hesapların 1.338’i saldırgan, 571’i provokatif, 39’u aşırılıkçı ve ırkçı içerikli olarak sınıflandırıldı. Ayrıca çocukları şiddete yönlendirebilecek oyun yayınları yapan 38 hesap belirlendi.

12 binden fazla URL için erişim engeli

Operasyon kapsamında, çocukları şiddete yönlendirdiği değerlendirilen dijital oyunlar ile C31K isimli oluşuma ait Telegram kanallarının da aralarında bulunduğu toplam 12 bin 141 URL hakkında erişimin engellenmesi kararı uygulandı. Çalışmaların, okul saldırılarının ardından internet ortamında yeni saldırı veya provokasyon çağrılarının yayılmasını önlemeye yönelik sürdürüldüğü belirtildi.

Bu operasyon, okulların güvenliği konusunda fiziksel önlemlerin yanı sıra siber ortamın da güvenlik gündeminin bir parçası hâline geldiğini gösteriyor. Milli Eğitim Bakanlığı da daha önce okul güvenliği kapsamında siber alana yönelik operasyonların devam edeceğini açıklamıştı.

MHK Başkanı Ferhat Gündoğdu gözaltına alındı

Merkez Hakem Kurulu (MHK) Başkanı Ferhat Gündoğdu’nun da aralarında bulunduğu yedi şüpheli, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alındı. İstanbul merkezli dört ilde düzenlenen operasyonun, “mobbing” ve “resmi belgede sahtecilik” suçlamaları kapsamında gerçekleştirildiği bildirildi.

Soruşturmanın bir mağdurun ifadesi üzerine başlatıldığı; açık kaynak araştırmaları, MASAK ve HTS incelemeleri, müşteki-tanık ifadeleri ve bilirkişi tespitlerinin ardından 7 şüpheli hakkında operasyon düzenlendiği aktarıldı.

Gözaltına alınanlar arasında MHK Başkanı Ferhat Gündoğdu’nun yanı sıra TFF Faal Hakemler Derneği Başkanı Ferdi Karadoruk, eski MHK Başkan Vekili Ahmet Şahin, eski MHK üyesi Yunus Yıldırım, MHK üyesi Sebahattin Şahin, Alican Sağlar ve Emre Kosif’in de bulunduğu belirtildi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek ise operasyonun ardından yaptığı açıklamada, Türk futbolunda güveni zedeleyen iddiaların aydınlatılması ve sorumluların hukuk önünde hesap vermesi için “temiz futbol” mücadelesinin sürdürüleceğini söyledi.

Çin’den Japonya’ya sert uyarı 

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı dönemindeki saldırganlık geçmişinden ders çıkarmaması ve savaş sonrası düzeni değiştirmeye yönelmesi hâlinde “geleceğinin olmayacağını” söyledi. Vang’ın açıklamaları, Pekin ile Tokyo arasındaki Tayvan ve güvenlik geriliminin sürdüğü bir dönemde geldi.

“Tarihten ders çıkarın” mesajı

Vang, Pekin’de Japonya Uluslararası Ticareti Teşvik Birliği Başkanı Takeşi Ivaya ile görüşmesinde bu yılın, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Japon savaş suçlularının yargılandığı Tokyo Duruşmaları’nın 80. yılı olduğunu hatırlattı. Japonya’nın savaş sonrası “Barış Anayasası”na meydan okumaması, saldırganlık tarihini yeniden canlandırmaması ve savaş suçlularını yüceltmemesi gerektiğini savundu.

Gerilimin merkezinde Tayvan da var

Vang ayrıca Japon liderlerin Tayvan konusundaki “hatalı söz ve eylemlerini” düzeltmesi ve Çin’e ilişkin “akılcı ve objektif” bir anlayış geliştirmesi gerektiğini söyledi. Açıklamalar, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin 2025’te Tayvan Boğazı’ndaki olası bir krizde Japonya’nın askeri müdahalede bulunabileceğine ilişkin sözlerinin ardından yükselen diplomatik gerilimin devamı niteliğinde.

Çin ile Japonya arasındaki anlaşmazlık son dönemde yalnızca diplomatik açıklamalarla sınırlı kalmadı. Seyahat uyarıları, uçuşlar, ticaret ve askeri faaliyetler üzerinden de gerilim yaşandı. Pekin ayrıca Japon siyasetçilerin tartışmalı Yasukuni Tapınağı ziyaretlerine ve ülkenin savunma kapasitesini artırmasına tepki gösteriyor.

Almanya’dan Brüksel’e bütçe resti: Altı ülke kesinti istiyor

Almanya’nın başını çektiği altı AB ülkesi, Avrupa Birliği’nin 2028–2034 dönemini kapsayan yeni bütçesinde yüz milyarlarca euroluk kesinti yapılmaması halinde anlaşmaya onay vermeyeceklerini bildirdi. Almanya, Hollanda, İsveç, Danimarka, Avusturya ve Finlandiya liderlerinin imzaladığı mektupta, AB bütçesinin “temelden reforme edilmesi” gerektiği belirtildi.

Savunma ve teknoloji önceliği

Altı ülke, bütçedeki kaynakların savunma harcamaları ve yenilikçi şirketlere daha fazla yönlendirilmesini istiyor. Buna karşılık tarım ve ekonomik olarak daha az gelişmiş bölgelere ayrılan geleneksel fonların azaltılması talep ediliyor. Bu iki alan, mevcut AB bütçesinin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor.

Bütçe yaklaşık 2 trilyon euroya çıkabilir

Avrupa Komisyonu’nun önerisi, 2028–2034 dönemi için yaklaşık 2 trilyon euroluk bir bütçeye işaret ediyor. Altı ülkenin itirazı önemli çünkü AB’nin yedi yıllık bütçesinin kabul edilmesi için 27 üye ülkenin tamamının onayı gerekiyor. Altı ülke birlikte AB bütçesine yapılan katkıların yaklaşık yüzde 40’ını karşılıyor.

Şimdi gözler müzakerelerde. AB dönem başkanlığını yürüten İrlanda’nın ekim ayında yeni bir uzlaşma önerisi sunması bekleniyor. Üye ülkelerin bütçe konusunda yıl sonuna kadar anlaşmaya varması hedefleniyor.

Gazze’de ürün çeşitliliği 10 binden 200’e düştü

Gazze Ticaret ve Sanayi Odası Genel Müdürü Mahir et-Tabba, savaş öncesinde Gazze Şeridi’ne giren 10 binden fazla ürün çeşidinin bugün yaklaşık 200’e kadar gerilediğini açıkladı. Tabba, bunun Gazze ekonomisinin uğradığı yıkımın boyutunu gösterdiğini söyledi.

Ekonomi çeşitliliğini kaybetti

Tabba’ya göre, Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkesin üzerinden yaklaşık bir yıl geçmesine rağmen Gazze’de ekonomik ve insani koşullarda köklü bir iyileşme yaşanmadı. Üretim sektörlerinin büyük ölçüde çökmesi ve ekonomik tesislerin yıkılması, bölgenin yeniden toparlanmasını zorlaştırıyor.

Yardımların miktarı da tartışma konusu

Tabba, Gazze’ye girişine izin verilen mal ve yardım tırlarının, anlaşmada öngörülen miktarın yaklaşık yüzde 30’unda kaldığını öne sürdü. Refah Sınır Kapısı'ndan geçişlerde de belirgin bir iyileşme olmadığını, bir yıl içinde geçen kişi sayısının yaklaşık 10 binde kaldığını ve günlük ortalamanın 30 civarında olduğunu belirtti.

Gazze ekonomisinin yeniden normalleşmesi için yalnızca ürün girişinin değil, üretim kapasitesinin, ticaret altyapısının ve sınır geçişlerinin de yeniden işler hale gelmesi gerekiyor. Tabba, mevcut kısıtlamaların devam etmesinin yeniden inşa maliyetini artıracağı uyarısında bulundu.

İspanya’da konut krizi büyüyor

İspanya’da 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın Madrid’de yaklaşık 70 yıldır yaşadığı evden tahliye edilmesi, ülkenin giderek derinleşen konut krizinin sembolüne dönüştü. Abascal’ın aylık yaklaşık 500 euroluk kirasının önce 2 bin 650 euroya çıkarılması, daha sonra 1.650 euro teklif edilmesi, 1.350 euro emekli maaşı alan yaşlı kadının evini karşılayamayacağı anlamına geliyordu. 23 Eylül’de evinden tahliye edilen Abascal daha sonra hastaneye kaldırıldı.

Kriz yalnızca kiralarla sınırlı değil

İspanya Merkez Bankası’na göre ülkede konut talebi ile yeni konut üretimi arasındaki fark nedeniyle yaklaşık 700 bin konut açığı bulunuyor. 2026’nın ikinci çeyreğinde konut fiyatları yıllık bazda yüzde 12,2 arttı. Kiralar da yükselmeyi sürdürüyor. 2025’te ülke genelinde kira fiyatları yüzde 8,5 artarken Madrid’de artış yüzde 9,7 oldu.

Protestolar büyüdü

Abascal’ın tahliyesi sonrasında Madrid başta olmak üzere farklı kentlerde binlerce kişi sokağa çıktı. Göstericiler, savunmasız kiracıların tahliyelerini önleyecek daha güçlü yasal koruma ve daha erişilebilir konut politikaları talep ediyor. Hükümet de kamuoyu baskısının ardından tahliyelere karşı korumayı 2030’a kadar uzatmak, kira sözleşmelerinin otomatik yenilenmesini sağlamak ve kira artışlarını sınırlamak gibi yeni önlemler üzerinde çalışıyor.

Son gelişmeye göre Abascal’ın ev sahibi şirketle yeni bir kira anlaşması yapması ve aylık yaklaşık 500 euro kira ödeyerek evine dönmesi bekleniyor. Ancak protestocular, bunun tek bir kiracının sorununu çözebileceğini, İspanya’daki konut açığı ve yüksek kiralar gibi yapısal sorunları ortadan kaldırmayacağını vurguluyor.

Türkiye’de beyaz eşya seçiminde enerji verimliliği öne çıkıyor

Arçelik’in 12 ülkede 6 bin kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği Akıllı Yaşam Endeksi Araştırması, Türkiye’de tüketicilerin beyaz eşya tercihlerinde enerji verimliliğine önem verdiğini ortaya koydu. Araştırmaya göre Türkiye’de tüketicilerin yüzde 96’sı, beyaz eşya seçiminde kullanım maliyetleri ve enerji verimliliğini önemsiyor.

Bulaşık makinesi, buzdolabı ve fırın birlikte değerlendirildiğinde, enerji tasarrufu ayarlarını çoğunlukla veya her zaman kullananların oranı 12 ülke genelinde yaklaşık yüzde 50 iken Türkiye’de yüzde 60 seviyesinde. Bulaşık makinesinde bu oran Türkiye’de yüzde 66, buzdolabı ve dondurucuda yüzde 65, fırında ise yüzde 50 olarak ölçüldü.

Daha akıllı cihaz beklentisi

Araştırmada Türkiye’de tüketicilerin mutfak cihazlarının daha akıllı hale gelmesine yönelik beklentisinin de yüksek olduğu görüldü. Katılımcıların yüzde 74’ü buzdolabı ve dondurucuların, yine yüzde 74’ü fırınların, yüzde 72’si ise bulaşık makinelerinin daha akıllı özelliklere sahip olmasını istiyor.

Akıllı özellikler arasında enerji ve su tüketimini takip edebilme yüzde 62, kullanım alışkanlıklarına göre kendini ayarlayan programlar ise yüzde 42 oranında faydalı bulunuyor.

Öte yandan katılımcıların yüzde 21’i enerji tasarrufu sağladığını düşünerek bulaşıkları elde yıkadığını, yüzde 23’ü ise enerji tasarrufu amacıyla fırını kullanmadan önce ısıtmadığını belirtti.

Arçelik Türkiye Genel Müdürü Cem Kural, araştırmanın Türkiye’de tüketicilerin enerji ve su tasarrufu konusunda yüksek bir farkındalığa sahip olduğunu gösterdiğini belirterek yapay zekâ ve ileri teknolojilerle enerji verimliliğini artıran ürünler geliştirmeye devam edeceklerini söyledi.

Müze ve ören yerlerinde çifte rekor

Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı müze ve ören yerleri, 2025’te hem ziyaretçi sayısında hem de gelirde rekor kırdı. Yıl boyunca 34 milyon 836 bin 7 ziyaretçi ağırlanırken elde edilen gelir 7 milyar 306 milyon liraya ulaştı. Ziyaretçi sayısı 2024’e göre yaklaşık yüzde 7, gelir ise yüzde 34,3 arttı.

2024’te 32 milyon 547 bin 756 olan ziyaretçi sayısı, bir yılda 2 milyon 288 bin 251 kişi artarak 34 milyon 836 bin 7’ye yükseldi. Gelir ise 2024’teki 5 milyar 438 milyon 244 bin 80 liradan, 2025’te yaklaşık 1 milyar 867 milyon liralık artışla 7,3 milyar lirayı aştı.

En çok ziyaret edilen yer Efes

2025’in ziyaretçi sayısı bakımından zirvesinde Efes Örenyeri yer aldı. İzmir’deki antik kenti 2 milyon 552 bin 734 kişi ziyaret etti. Efes’i 2 milyon 302 bin 218 ziyaretçiyle Hierapolis (Pamukkale) takip etti.

Göreme Örenyeri 1 milyon 187 bin 185, Paşabağlar Örenyeri 1 milyon 143 bin 434, Galata Kulesi ise 953 bin 537 ziyaretçi ağırladı. Kaymaklı Yeraltı Şehri 688 bin 459, Derinkuyu Yeraltı Şehri 548 bin 687, İstanbul Arkeoloji Müzesi 534 bin 602, Troia Örenyeri 360 bin 209 ve Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi 312 bin 951 ziyaretçiye ulaştı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, rekorların Türkiye’nin kültür turizmindeki yükselişinin göstergesi olduğunu belirterek ülkenin tarihî mirasını korumaya ve dünyayla buluşturmaya devam edeceklerini söyledi.

Yapay zekâ çevirmeni ortadan kaldırmıyor, mesleği dönüştürüyor

30 Eylül Uluslararası Çeviri Günü kapsamında konuşan Üsküdar Üniversitesi Mütercim ve Tercümanlık Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Sabri Gürses, yapay zekânın çevirmenlik mesleğini ortadan kaldırmak yerine yeni uzmanlık alanları oluşturduğunu söyledi. Gürses’e göre özellikle hukuk, sağlık, diplomasi ve uluslararası ilişkiler gibi alanlarda yapay zekâ tarafından üretilen çevirilerin insan tarafından mutlaka kontrol edilmesi gerekiyor.

Gürses, Google Translate ve yapay zekâ araçlarının saniyeler içinde çeviri yapabildiğini ancak kültür, mizah, ironi ve toplumsal bağlamı gerçek anlamda deneyimleyemediğini belirtti. “Makine hızlı çözümleri içine kaydettiği verileri sentezleyerek verebilir ama insan gerçek bir deneyim yaşatır” diyen Gürses, tek başına makine çevirisinin kullanılmasının riskli olabileceği uyarısında bulundu.

Çevirmenlik eğitiminin de bu dönüşüme göre değiştiğini belirten Gürses, geleceğin çevirmenlerinin yalnızca yabancı dil değil aynı zamanda kültür, tarih, çeviri yöntemleri ve teknolojik sistemler konusunda da uzmanlaşması gerektiğini ifade etti. Gürses'e göre, çevirmenler artık makinelerle yalnızca yan yana değil, “iç içe” çalışacak.

Genç yaşta kalp krizi riski göz ardı edilmemeli

Kalp krizi yalnızca ileri yaşlarda görülmüyor. Sigara ve tütün kullanımı, fiziksel hareketsizlik, sağlıksız beslenme, obezite, yüksek tansiyon, kolesterol, diyabet ve aile öyküsü gençlerde de kalp-damar hastalığı riskini artırabiliyor. Erdem Hastanesi Kardiyoloji Hekimi Uzm. Dr. Sıddık Erdoğan, genç yaşın kalp-damar hastalıklarına karşı tamamen korunaklı olmak anlamına gelmediğini belirtti.

2025 yılında İsveç’te yayımlanan ve 18-59 yaş arasındaki 44 binden fazla kalp krizi vakasını inceleyen araştırmada, hastaların yaklaşık dörtte üçünün en az bir kardiyovasküler risk faktörüne sahip olduğu belirlendi.

Belirtiler gençlerde de ciddiye alınmalı

Uzmanlara göre göğüste baskı, sıkışma veya ağrı; nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, baş dönmesi ve ağrının kola, sırta, boyna ya da çeneye yayılması kalp krizi açısından dikkate alınması gereken belirtiler arasında. Yaşın genç olması bu belirtilerin kalp kriziyle ilişkili olamayacağı anlamına gelmiyor. Bu tür şikâyetlerde vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınması gerekiyor.

Ailede erken yaşta kalp krizi veya kalp-damar hastalığı öyküsü bulunanların da kişisel risklerini hekimle değerlendirmesi öneriliyor. Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri değerlerinin takip edilmesi önem taşıyor.

Kalp sağlığını korumak için ise düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme, sağlıklı kilonun korunması, sigara ve diğer tütün ürünlerinden uzak durulması ve tansiyon ile kolesterolün takip edilmesi öneriliyor. Uzmanlar, kalp sağlığı için ileri yaşları beklemek yerine sağlıklı alışkanlıkların genç yaşta kazanılmasına dikkat çekiyor.