Okul kantinlerinde yeni düzenleme, İstanbul Park 2027 takviminde, Kurtlar Vadisi Pusu soruşturması…

Bugün 17 Eylül 2026. Dokuz Dakikada Gündem bülteni ile günden öne çıkan gelişmeleri yakalamanız için sizlerleyiz.

Yerelden küresele uzanan son derece yoğun ve çok katmanlı bir gündem hazırladık. F1’den okul kantinlerine, Sam Altman’dan İsviçre’deki referanduma uzanan başlıklarda derinlemesine bir bakış açısı getiriyoruz. Sizi yine dopdolu bir bülten bekliyor. 

Türkiye bölümünde; okul kantinleri, İstanbul Park ve yargı gündemi ülke içindeki en kritik başlıklardan arasında. Önemli gelişmelere tanık oluyoruz ve olacağa da benziyoruz. 

Milyonlarca öğrenciyi ve aileyi yakından ilgilendiren okul kantinlerindeki kapsamlı yasak listesi. Çocukluk obezitesiyle mücadele kapsamında atılan bu adım, paketli gıdalardan gazlı içeceklere kadar birçok kalemin kantin raflarından silinmesini sağlayacak. Öte yandan, Trakya Üniversitesi'nden Prof. Dr. Hamdi Nezih Dağdeviren’in ağır okul çantalarının çocuk omurgasında yarattığı kalıcı tahribat ve duruş bozuklukları üzerine yaptığı uyarılar eğitim sezonunun görünmeyen sağlık krizini gözler önüne seriyor. 

Diğer taraftan spor dünyasının yıllardır beklediği müjde sonunda geldi: Formula 1, 2027 takvimiyle birlikte İstanbul Park’a geri dönüyor. 1-3 Ekim tarihlerinde düzenlenecek yarışlar ve efsanevi 8. virajın yeniden tınlayacak olması sadece motor sporları tutkunlarını heyecanlandırmakla kalmıyor, şehrin turizminden yerel ekonomisine kadar milyarlarca liralık devasa bir hareketliliğin de fitilini ateşliyor. 

Adliye koridorlarında ise Türkiye televizyon tarihinin iz bırakan yapımlarından Kurtlar Vadisi Pusu, Kaşif Kozinoğlu’nun ölümüne ilişkin soruşturma kapsamında yeniden mercek altına alınmış durumda. 

Küresel eksende, Ed Sheeran Krizi, İsviçre’deki tarafsızlık referandumu ve yapay zekâ düvenliği var. Dünya sahnesinde kültür-sanat ile politikanın kesiştiği noktalarda sert fırtınalar esiyor. İngiliz şarkıcı Ed Sheeran’ın ABD turnesi, Macklemore’un Filistin’e destek vermesi nedeniyle kadrodan çıkarılmasıyla adeta bir boykot dalgasıyla karşı karşıya kaldı. Turnede yer alan ön sanatçıların topluca çekilmesi, müzik endüstrisindeki vicdani ve politik duruş tartışmalarını alevlendirdi. Tepkilerin ardından açıklama yapan Ed Sheeran, çıkarma kararının kendisine değil organizatöre ait olduğunu açıkladı. Sahnesini siyasi bir forum olarak kullanmadığını ifade eden İngiliz sanatçı, bilet alan hayranlarını ve turne çalışanlarını mağdur etmemek adına konserlere devam edeceğini belirtti.

Avrupa'da ise İsviçre’nin 27 Eylül’de yapacağı "katı tarafsızlık" referandumu, ülkenin geleneksel dış politikasını ve yaptırımlar rejimini kökten sarsmaya hazırlanıyor. 

Teknoloji cephesinde yapay zekânın geleceği tartışılmaya devam ediyor. OpenAI patronu Sam Altman’ın "dünya bize güvenmeli" çağrısı, sektörel yarışın getirdiği riskleri ve yasal denetim zaruretini yeniden masaya yatırırken Nvidia ve Anthropic cephesinden yükselen "güvenlik ve acil durdurma" mekanizması sesleri küresel regülasyon tartışmalarının merkezine yerleşiyor. 

Günün tüm bu sarsıcı detaylarını, arka plan analizlerini ve uzman görüşlerini kaçırmamak için hazırladığımız kapsamlı akışı inceleyebilir, haftanın geri kalanına güçlü bir perspektifle devam edebilirsiniz.

Güne ve gündeme dair herşey için; dokuzdakika.com

Keyifli okumalar dileriz!

Okul kantinlerinde yasak listesi genişletildi

Çocukların ve gençlerin sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanması amacıyla okul kantinlerinde uygulanan denetim mekanizmaları bir üst aşamaya taşınıyor. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ortak çalışmalarıyla hazırlanan yeni düzenlemede, okul kantinlerinde satılması yasaklanan ürünlerin listesi önemli ölçüde uzatıldı. 

Çocuk sağlığını tehdit eden ürünlere yasak geldi

Obezite ve erken yaşta ortaya çıkan kronik rahatsızlıklarla mücadele kapsamında, özellikle yüksek şeker, tuz ve doymuş yağ içeren paketli gıdalar ile gazlı, aromalı ve yapay tatlandırıcı içeren içeceklerin kantin raflarındaki yeri tamamen kaldırılıyor. Yeni genelgeyle birlikte enerji içecekleri, gazlı içecekler, meyve suları (katkılı/şekerli), çikolatalar, gofretler, cipsler ve kızartılmış unlu mamuller gibi çocukların gelişimini olumsuz etkileyen ürünlerin satışı kesin olarak yasaklandı. Listeye eklenen yeni kalemlerle birlikte denetimlerin sıklığı da artırıldı. 

Kantin işletmecilerine sağlıklı gıda seçeneklerine yönelmeleri için çağrı yapılırken öğrencilerin taze meyve, ev yapımı sandviçler, süt, ayran ve kuruyemiş gibi besleyici gıdalara yönlendirilmesi hedefleniyor. Uzmanlar, atılan bu adımın çocukluk obezitesiyle mücadelede kritik bir eşik olduğunu vurguluyor.

Kurtlar Vadisi Pusu için inceleme başlatıldı

Türkiye televizyon tarihinin en uzun soluklu ve en çok izlenen yapımlarından biri olan “Kurtlar Vadisi Pusu” dizisi, eski Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) görevlisi Kaşif Kozinoğlu’nun cezaevindeki şüpheli ölümüne ilişkin yeniden açılan adli soruşturma kapsamında mercek altına alındı. Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma çerçevesinde, dizinin bölümlerinin detaylıca incelenmesi için resmi bir karar alındı.

Soruşturmanın odağındaki iddialar neler?

Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan yapılan açıklamada, Kaşif Kozinoğlu’nun 12 Kasım 2011’de tutuklu bulunduğu cezaevinde hayatını kaybetmesine ilişkin yürütülen soruşturmanın titizlikle sürdürüldüğü belirtildi. Bu kapsamda diziye yönelik inceleme kararının alınmasında yapımda yer alan bazı karakter kurgularının, sahnelerin ve örtülü mesajların rol oynadığı ifade edildi.

Soruşturma dosyasında ve gelen ihbarlarda, dizide yer alan "Kazım Kaşifoğlu" adlı karakterin vatan haini olarak gösterildikten sonra öldürülmesi sahnesi dikkat çekti. Ayrıca bazı sahnelerde kullanılan araç plakalarında "FG" harf grubunun yer alması ve dizinin belirli bölümlerinde FETÖ/PDY silahlı terör örgütü lehine propaganda, algı çalışması veya örgütsel talimat niteliğinde mesajlar verilip verilmediği iddiaları inceleme konusu yapıldı.

Senaristler ifade vermişti, dosya bilirkişiye gitti

Daha önce yürütülen süreçte dizinin senaristleri Raci Şaşmaz, Bahadır Özdener ve Cüneyt Aysan adliyeye çağrılarak "bilgi sahibi" sıfatıyla ifade vermişti. Başsavcılık kararıyla birlikte, dizinin geçmiş bölümleri uzman bir bilirkişi heyeti tarafından teknik ve içerik yönünden detaylı bir şekilde masaya yatırılacak.

Başsavcılık, bilirkişi incelemesinin söz konusu iddiaların ve iddia edilen örgütsel bağların açıklığa kavuşturulmasına yönelik olduğunu vurgularken soruşturmanın çok yönlü ve titiz bir şekilde devam ettiğini kamuoyuna duyurdu.

Ed Sheeran’ın turnesinde kimse kalmadı

İngiliz şarkıcı Ed Sheeran’ın ABD turnesi, rapçi Macklemore’un sahnede Filistin’e destek vermesi ve ardından turneden çıkarılmasıyla büyük bir boykota sahne oldu. Macklemore'un kadrodan çıkarılmasının ardından turnedeki tüm ön sanatçılar kararı protesto ederek programdan çekildi. 

Ne olmuştu?

New Jersey'deki konserde "Özgür Filistin" diyerek Gazze protestolarına ithaf ettiği "Hind's Hall" şarkısını seslendiren Macklemore, tepkilerin odağı oldu. Gillette Stadyumu sahibi Robert Kraft ve organizatör Messina Touring Group'un kararıyla rapçi turne kadrosundan çıkarıldı. Organizatör şirket, bu adımın turnenin tamamen iptal edilmesini önlemek amacıyla atıldığını savundu . 

Ön sanatçılardan toplu çekilme kararı 

Yaptırıma tepki gösteren müzisyen Finneas, Danimarkalı grup Lukas Graham, İrlandalı şarkıcı Aaron Rowe ve folk grubu Beoga turneden ayrıldıklarını duyurdu. Sanatçılar, ifade özgürlüğüne vurgu yaparak ezilenlerin sesini yükselten isimlerin susturulmaması gerektiğini ve finansal gücün kimin konuşacağına karar veremeyeceğini belirttiler. 

Ed Sheeran ne dedi?

Tepkilerin ardından açıklama yapan Ed Sheeran, çıkarma kararının kendisine değil organizatöre ait olduğunu açıkladı. Sahnesini siyasi bir forum olarak kullanmadığını ifade eden İngiliz sanatçı, bilet alan hayranlarını ve turne çalışanlarını mağdur etmemek adına konserlere devam edeceğini belirtti.

İsviçre'de "Katı Tarafsızlık" referandumu

İsviçre'de seçmenler, ülkenin geleneksel tarafsızlık anlayışının sınırlarını yeniden belirleyecek olan ve anayasaya "sürekli ve silahlı tarafsızlık" maddesi eklenmesini öngören referandum için 27 Eylül'de sandık başına gitmeye hazırlanıyor.

Sağcı İsviçre Halk Partisi (SVP) ve Pro Schweiz hareketince desteklenen "Tarafsızlık Girişimi", İsviçre'nin doğrudan bir askeri saldırıya uğramadığı sürece NATO dâhil hiçbir savunma veya askeri ittifaka katılmamasını ve iş birliği yapmamasını şart koşuyor. Teklif ayrıca, Birleşmiş Milletler (BM) kararları hariç tutulmak kaydıyla, taraf olunan çatışmalarda savaşan devletlere ekonomik yaptırım uygulanmasını da yasaklıyor . 

Destekleyenler ne diyor?

Uluslararası Cenevre ve Tarafsızlığı Komitesi (COGIN) Başkanı Samuel Sommaruga, düzenlemenin İsviçre'nin uluslararası krizlerde diyalog kanallarını açık tutabilme yeteneğini koruyacağını savunuyor. Girişimin reddedilmesi durumunda ülkenin kademeli olarak jeopolitik bloklara yakınlaşabileceğini belirten Sommaruga, askeri tarafsızlığa bağlı kalmanın bağımsız diplomasi alanını korumak açısından elzem olduğunu ifade ediyor. 

Karşı çıkanlar ne diyor?

Public Eye politika analisti Robert Bachmann ise referandumun kabul edilmesi hâinde İsviçre'nin yaptırımlardan muaf bir "güvenli limana" dönüşeceği uyarısında bulunıyor. Özellikle Rus petrol, doğal gaz ve kömür ticaretinde Avrupa Birliği (AB) yaptırımlarının delinebileceğini söyleyen Bachmann, bu durumun Brüksel ile ilişkileri zedeleyeceğini ve AB ile güvenlik işbirliğini kısıtlayacağını vurguluyor. 

Süreç aynı zamanda İsviçre menşeli silahların üçüncü ülkeler üzerinden çatışma bölgelerine yeniden ihracatını engelleyen kuralların esnetilmesine yönelik ayrı bir reform tartışmasını da beraberinde getirdi. İsviçre halkının bu ihracat kurallarıyla ilgili düzenlemeyi ise kasım ayında oylayacağı belirtiliyor.

Orta Doğu’daki gerilim enerji arzını yeniden tehdit ediyor

Yemen’de İran destekli Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki ilerleyişi, küresel enerji arzı açısından kritik önemdeki Babülmendep Boğazı üzerindeki endişeleri artırıyor. Husilerin stratejik adalar ve kıyı bölgelerinde kontrol alanını genişletmesi, Kızıldeniz üzerinden gerçekleştirilen petrol ve ticari yük taşımacılığının yeniden aksama riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor.

Gerilim 16 Eylül’de de devam etti. Suudi Arabistan Yemen’de Husi hedeflerine hava saldırıları düzenlerken, Husiler Suudi kentlerine yönelik füze ve İHA saldırıları gerçekleştirdiklerini açıkladı. Bölgedeki çatışmalar, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattının saldırılar nedeniyle devre dışı kalmasının ardından enerji piyasaları açısından daha kritik bir hâl aldı.

Riyad, ihracattaki aksamayı azaltmak amacıyla Umman üzerinden ek petrol sevkiyatına yöneldi. Bu hamle piyasaları bir miktar rahatlattı ve Brent petrol 16 Eylül’de yüzde 2,7 düşüşle 105,83 dolardan kapandı. Ancak Hürmüz ve Babülmendep gibi iki kritik enerji güzergâhındaki risklerin aynı anda yükselmesi, küresel petrol arzı ve fiyatları üzerindeki baskının devam edebileceğine işaret ediyor.

Sam Altman: “Dünya bize güvenmeli”

Yapay zeka şirketi OpenAI'ın patronu Sam Altman, California'daki Moscone Center'da düzenlenen Dreamforce konferansında yaptığı açıklamada, şirketinin doğru olanı yapacağı konusunda dünyaya güven çağrısında bulundu. 

Altman'ın açıklamaları, sektör temsilcileri ve siyasiler arasında yapay zekanın geleceği ve yasal düzenlemeler konusundaki derin görüş ayrılıklarını yeniden gündeme taşıdı. 

Sam Altman, işlerin nasıl ters gidebileceğini hayal etmenin artık büyük bir hayal gücü gerektirmediğini belirtti. Ticari yarış ve ulusal baskılar nedeniyle şirketlerin sorumsuzca hareket ettiği eleştirilerine katılmadığını ifade eden Altman, OpenAI olarak işin boyutunun ve öneminin farkında olduklarını söyleyerek dünyanın kendilerine güvenmesi gerektiğini savundu. Ayrıca, şirketlerin ancak rakipleri yavaşlarsa yavaşlayacağını beyan ettiklerini ve kamuoyunda yapay zekâ şirketlerinin aşırı güç kazanmasına yönelik ciddi endişeler bulunduğunu vurguladı. 

Sektör liderlerinden “Güvenlik” açıklamaları

Aynı toplantıda konuşan Nvidia CEO'su Jensen Huang, yapay zekâ konusunda yeni yasalara ihtiyaç duyulmadığını, şirketlerin sadece güvenliğinden emin olmadıkları ürünleri piyasaya sürmemeleri gerektiğini ifade etti. 

Buna karşılık Anthropic firmasından bir yönetici ise yapay zekanın her geçen gün daha da güçlendiğine dikkat çekerek sistemler için zorunlu bir "acil durdurma mekanizmasının" (kill switch) getirilmesi gerektiğini savundu . 

Siyasilerden düzenleme ve iş birliği çağrıları

ABD Senatörü Bernie Sanders, Washington'daki zirvede yapay zekâ düzenlemeleri kapsamında ABD'nin Çin ile iş birliği yapması ve "yapay süper zekâ" geliştirme çalışmalarını durduracak bir anlaşma imzalaması gerektiğini söyledi. Aynı toplantıda konuşan Donald Trump'ın eski danışmanı Steve Bannon ise yapay zekâyı "çağımızın belirleyici meselesi" olarak nitelendirdi.

Yapay zekâ güvenliği küresel siyasetin ana gündemlerinden biri oluyor.

BM Genel Sekreteri António Guterres, hızla gelişen yapay zekânın risklerinin görmezden gelinemeyeceğini söyledi. Aynı gün AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de ileri seviye AI modellerinin geliştirilme hızının yavaşlatılması yönündeki çağrılara destek verdi ve önde gelen AI laboratuvarlarını görüşmeye çağıracağını açıkladı.

Ağır okul çantalarının çocuklara yansıması: Duruş bozukluğu ve kas ağrıları

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hamdi Nezih Dağdeviren, Anadolu Ajansı’na (AA) konuştu. 

Ağır ve dengesiz kullanılan okul çantalarının çocuklarda sırt, omuz ve çevresindeki kaslara yük bindirerek duruş bozukluklarına neden olabileceği uyarısında bulunan Dağdeviren, çanta kullanım standartları ve yapılması gerekenleri şu şekilde açıkladı: “Çantanın ağırlığı çocukların vücut ağırlığının yüzde 10'unu geçmemeli, mümkünse çok daha az olmalı. Çantaların çift taraftan takılması, omuz askılarının geniş olması, ağırlığı eşit yayması ve sırta yakın durması gerekiyor. Çantanın hafifletilmesine rağmen dinlenmeyle geçmeyen ve zamanla artan ağrılarda ise çocuğun hekim kontrolüne götürülmesi önerilir.” 

Skolyoz yanılgısı ve kalıcı omurga değişimleri

Prof. Dağdeviren ağır çantaların çocuklarına vücuduna etkisini şöyle anlattı: “Ağır çantanın tek başına skolyoza yol açtığını söylemek doğru değildir. Ancak bozulan kas yapısı ve yanlış oturuş şekli derste, evde tablet bakarken veya televizyon izlerken de devam ederse bu duruş bozuklukları kalıcı hâle gelerek omurga açısını değiştirebilir.”

Akciğer kanserini çok daha erken yakalayabilecek yeni MRI yöntemi.

ABD’de Georgia State University ve Emory University öncülüğündeki araştırmacılar, akciğer kanserinin çok küçük tümörlerini ve başka organlara yayılımını daha erken görüntüleyebilecek yeni bir MRI yöntemi geliştirdi.

Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmada, hProCA32.Collagen adı verilen protein bazlı deneysel bir kontrast madde kullanıldı. Bu madde, agresif akciğer tümörleri ve metastazların çevresinde yüksek miktarda bulunan Tip I kolajeni hedefleyerek kanserli bölgelerin MRI görüntülerinde daha belirgin hâle gelmesini sağlıyor.

Hayvan modellerinde yapılan deneylerde yöntem, 1 milimetreden küçük olanlar dahil akciğer nodüllerini görüntüleyebildi. Bir deney modelinde doku incelemesiyle doğrulanan 18 akciğer nodülünün tamamı yeni yöntemle tespit edilirken, CT taraması en küçük nodüllerin bir bölümünü gözden kaçırdı. Araştırmacılar ayrıca adrenal bezler ve böbreklerdeki çok küçük metastazları da görüntüleyebildi.

Araştırmanın liderlerinden Prof. Jenny J. Yang’a göre yöntem yalnızca tümörün yerini göstermeyi değil, tümör çevresindeki kolajen yapısını inceleyerek kanserin ne kadar agresif davranabileceğine ilişkin biyolojik ipuçları sağlamayı da hedefliyor.

Ancak yöntem henüz klinik kullanıma hazır değil. Kontrast madde şu ana kadar preklinik modellerde test edildi; insanlarda güvenli ve etkili olduğu henüz gösterilmiş değil. Araştırma ekibi, insan deneylerine geçiş için ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) sürecine hazırlanıyor.

Formula 1’nin 2027 takvimi açıklandı, İstanbul Park heyecanı geri dönüyor

Motor sporları dünyasının en büyük organizasyonu olan Formula 1'de merakla beklenen 2027 sezonu takvimi resmi olarak duyuruldu. Hız tutkunlarının uzun süredir beklediği müjdeli haber sonunda geldi. Dünyanın en özel pistlerden biri olarak kabul edilen İstanbul Park, F1’in 2027 takvimindeki 24 yarıştan birine ev sahipliği yapacak. 

FIA ve Formula 1 yönetimi tarafından paylaşılan 2027 takviminde, Türkiye Grand Prix’si resmi olarak yerini aldı. Buna göre 1-3 Ekim’de Formula 1’nin kalbi İstanbul’da atacak. F1 takviminin en ikonik bölümlerinden biri olan, yüksek G kuvveti ve kesintisiz viraj yapısıyla sürücülerin fiziksel sınırlarını zorlayan İstanbul Park’ın 8. virajı, dünyanın en iyi pilotlarını yeniden ağırlamaya hazırlanıyor. Uzun yıllardır pistin yeniden takvime girmesi için yürütülen yoğun girişimler ve altyapı çalışmalarının meyvesini verdiği bu duyuru, spor kamuoyunda büyük bir heyecan yarattı. 

İstanbul Park’ın geri dönüşünü sadece bir sportif faaliyet olarak okumamak lazım. Zira aynı zamanda turizm ve yerel ekonomiyi de hareketlendirecek günler bizi bekliyor. Organizasyon haftasında İstanbul'a akın etmesi beklenen yüz binlerce uluslararası turist, otellerden yeme-içmeye, ulaşım sektöründen esnafa kadar geniş bir halkada milyarlarca liralık ekonomik katma değer yaratacak. 

Sözleşme detaylarının ve yarışın takvimdeki kesin tarihinin resmiyet kazanmasıyla birlikte, bilet satışları ve İstanbul Park'ın uluslararası standartlardaki son hazırlıkları için şimdiden yoğun bir maraton başladı.