Ticari Diplomasi Bülteninden Herkese Merhaba !

Herkese merhaba,

Ticari Diplomasi Bülteni’nin ilk gününü sizlerle paylaşmanın heyecanı içindeyiz.

Hızla değişen bir gündemde; küresel iş dünyasını, kamu politikalarını, dünyayı dönüştüren sektörleri ve büyük ölçekli şirket hamlelerini sade ve anlaşılır bir dille sizlerle buluşturmak için yola çıkıyoruz.

Hafta içi her sabah 07.00’de, beş başlıkta, altı dakikada.

Bu yolculukta desteğiniz, yönlendirmeleriniz ve paylaşımlarınız bizim için çok değerli olacak.

Ticari Diplomasi Bülteni — Gün 1’e hoş geldiniz.

Temmuz çalkantılı kapandı ama hisse tarafı kazandı. Cuma günü S&P 500 yüzde 0,7 artışla 7.489,72’ye, Nasdaq Bileşik yüzde 1 artışla 25.373,85’e, Dow ise 276,97 puan artışla 52.485,03’e çıktı; Dow ay bazında yüzde 0,7 kazandırarak üst üste dördüncü artı ayını tamamladı. Asıl hikâye tahvilde: 30 yıllık ABD tahvil faizi yüzde 5,25’e yükselerek 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü, 10 yıllık faiz de yüzde 4,7’yi aşarak Ocak 2025’ten bu yana en yükseğe çıktı. Petrol, Hürmüz çevresindeki gerilimin yeniden alevlenmesiyle yukarı döndü ve Brent 90 dolara yaklaştı. Yurt içinde ekonomik güven endeksi temmuzda 98,9’dan 99,8’e çıkarak şubattan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

BUGÜN NE VAR?

İhracat rekor kırdı, açık daha hızlı büyüdü

DIŞ TICARET · TURIZM

Haziranda ihracat yıllık yüzde 21,7 artışla 24 milyar 915 milyon dolara çıktı; ithalat ise yüzde 23 artarak 35 milyar 285 milyon dolar oldu. Dış ticaret açığı yüzde 26,2 genişleyerek 10,37 milyar dolara ulaştı, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 71,4’ten yüzde 70,6’ya geriledi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat yıllıklandırılmış ihracatın 277,9 milyar dolara ulaştığını açıkladı. İhracatın yüzde 93,7’si imalat sanayisinden geldi; ancak yüksek teknoloji ürünlerinin imalat ihracatındaki payı yalnızca yüzde 4,4. Turizm cephesinde ikinci çeyrek geliri yüzde 2,6 azalışla 15,87 milyar dolarda kaldı, ilk altı ayın toplamı 25,7 milyar dolar oldu. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, temmuz öncü verilerinin ziyaretçi girişlerinde yeniden artışa işaret ettiğini ve üçüncü çeyrekte pozitif büyüme beklediklerini söyledi.

Türk yüzer santralleri ABD veri merkezlerine demirliyor

ENERJI · YAPAY ZEKÂ ALTYAPISI

Karadeniz Holding, yüzer enerji santrali (powership) modelini ABD’deki hiperölçekli veri merkezlerine taşıyor. Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Zeynep Harezi Yılmaz, tek bir yapay zekâ veri merkezinin 500 megavata varan güce ihtiyaç duyduğunu, buna karşılık dünyada bu talebi karşılayacak türbin ve iletim hattı üretim kapasitesinin bulunmadığını söylüyor. Şirket bu darboğazı öngörerek 2032’ye kadar üretilecek kritik türbin ve makinelerin neredeyse tamamını uzun vadeli sözleşmelerle bağlamış durumda. Halen 15 ülkeye elektrik sağlayan ve 8.500 megavatlık aktif filoya sahip grup, birkaç ay içinde 10 gigavat kapasiteye ulaşmayı hedefliyor; Teksas Brownsville’de tersane yatırımını tamamladı, Meksika’da 250 ve Kosta Rika’da 130 megavatlık iki yeni ihale kazandı, Yeni Kaledonya’da ise 15 yıllık hizmet sözleşmesi imzaladı.

Fed 9-3 bölündü, tahvil piyasası isyan etti

PARA POLITIKASI · ABD

Fed çarşamba günü politika faizini yüzde 3,50-3,75 bandında sabit tuttu; üst üste beşinci sabit karar. Ancak oylama 9-3 çıktı: Cleveland’dan Beth Hammack, Minneapolis’ten Neel Kashkari ve Dallas’tan Lorie Logan çeyrek puanlık artıştan yana muhalefet şerhi koydu — aynı yönde bu kadar çok muhalefet 2016’dan bu yana görülmemişti. Başkan Kevin Warsh ileriye dönük yönlendirme vermeme tutumunu sürdürdü ve toplantı için “iyi bir aile kavgası istedim, aldım” dedi. Tepki sert oldu: basın toplantısının ardından Dow 1.100 puan düşerek bir yılı aşkın sürenin en kötü gününü yaşadı, 30 yıllık tahvil faizi 12 baz puan artışla 19 yılın zirvesine çıktı. Eylülde faizin sabit kalma ihtimali bir günde 20 puan artarak yüzde 45’e sıçradı. Bir sonraki toplantı 15-16 Eylül; arada Warsh’un 27-29 Ağustos’taki Jackson Hole konuşması tek yön göstergesi olacak.

Amazon bulutla uçtu, Apple Çin’de takıldı

TEKNOLOJI · BILANÇO

İki şirket de perşembe kapanışının ardından bilanço açıkladı, piyasa cuma günü ikisini taban tabana zıt fiyatladı: Amazon bulut işindeki güçlü büyümeyle yüzde 15,6 primlenirken Apple, Çin satışları ve hizmet gelirlerinde beklentiyi karşılayamayınca yüzde 7,1 geriledi; Apple ayrıca tedarik sıkıntısı nedeniyle beklentilerin altında bir satış tahmini paylaştı. Haftanın asıl rakamı ise sermaye harcamalarında: Microsoft, Amazon, Alphabet ve Meta’nın 2026 yatırım planları toplandığında 720-745 milyar dolarlık bir bütçe ortaya çıkıyor. Bu, geçen hafta Alphabet’in serbest nakit akışının negatife dönmesiyle başlayan “yapay zekâ harcaması sürdürülebilir mi” tartışmasına dört şirketten de aynı cevabın geldiğini gösterdi.

Kore borsası bir haftada iki kez tarih yazdı

YARI ILETKEN · PIYASALAR

Kospi cuma günü yüzde 17,9 yükselerek 6.695,45’e çıktı ve tarihinin en sert günlük yükselişini kaydetti; önceki rekor, 2008 küresel finans krizi sırasındaki yüzde 12’lik artıştı. Samsung Electronics yüzde 28, SK Hynix yüzde 30 primlendi. Bu sıçrama, endeksin önceki üç işlem gününde yüzde 17’den fazla değer kaybetmesinin ardından geldi; o satışın tetikleyicisi Çinli bir firmanın yerli DUV litografi makinelerini seri üretime aldığı haberi ve yapay zekâ balonu endişesiydi. Rekor yükselişe rağmen endeks, haziranda gördüğü 9.000 seviyesinin epey altında.

SEKTÖR DOSYASI - SAVUNMA VE HAVACILIK

Silahlanma dalgasında Türkiye’nin yeri

Dünyada tablo. SIPRI verilerine göre küresel askerî harcama 2025’te 2 trilyon 887 milyar dolara ulaştı ve üst üste on birinci yılında da arttı; askerî harcamanın millî gelire oranı yüzde 2,5’e çıkarak 2009’dan bu yana en yüksek seviyeye geldi. Motor Avrupa: harcamalar yüzde 14 artışla 864 milyar dolara çıktı, bu NATO’nun Avrupalı üyeleri açısından 1953’ten bu yana en hızlı yıllık artış. Almanya yüzde 24 artışla 114 milyar dolara ulaşarak 1990’dan bu yana ilk kez yüzde 2 eşiğini aştı ve 2029’a kadar yüzde 3,5 sözü verdi; İspanya ise yüzde 50 artışla 40,2 milyar dolara çıktı. ABD harcaması 2025’te yüzde 7,5 gerileyerek 954 milyar dolara indi, ancak Kongre 2026 için 1 trilyon doların üzerinde bütçe onayladı.

Denklem. NATO’nun 2035 hedefi millî gelirin yüzde 5’i; bunun 1,5 puanı ise “savunma ve güvenlikle ilişkili” harcamalara ayrılabiliyor. Bu esneklik, kritik altyapı, sivil hazırlık ve savunma sanayi altyapısı gibi kalemleri de kapsıyor — yani pastanın önemli bölümü klasik silah alımı dışına, inşaat, lojistik ve teknoloji tedarikçilerine akacak. Uyarı da burada: savunmaya özgü maliyet enflasyonu nedeniyle nominal bütçe artışları çoğu zaman aynı oranda kabiliyet artışına dönüşmüyor.

Türkiye. Savunma ve havacılık ihracatı 2025’te yüzde 48 artışla 10,54 milyar dolara çıktı; son 12 aylık toplam ise ilk kez 11 milyar dolar eşiğini aştı. Haziran ayı ihracatı 802,8 milyon dolar oldu. Bölgesel dağılımda Avrupa 4,3 milyar dolarla açık ara birinci, Orta Doğu 1,6 milyar dolar; en çok ihracat yapılan ülkeler ABD, Birleşik Krallık ve Slovakya. Sektörün Türkiye’nin toplam mal ihracatındaki payı 2022’de yüzde 1,7 iken 2025’te yüzde 3,6’ya yükseldi. Mayıstaki SAHA 2026 fuarında Türk şirketleri yalnızca ilk üç günde yaklaşık 8 milyar dolarlık ihracat sözleşmesi imzaladı; yerlilik oranı yüzde 80’in üzerinde.

Kira zammı tavanı bugün saat 10.00’da netleşiyor

KONUT · İŞLETME GIDERI

Ağustosta sözleşmesini yenileyecek konut ve iş yeri kiracıları için yasal artış sınırı, TÜİK’in bugünkü açıklamasıyla resmiyet kazanacak. Sık karıştırılan bir nokta var: hesapta aylık ya da yıllık enflasyon değil, TÜFE’nin 12 aylık ortalamalara göre değişim oranı kullanılıyor. Bu oran haziran verisiyle yüzde 32,03 seviyesindeydi. Temmuz için beklenti TCMB anketinde aylık yüzde 1,68, AA Finans’ın 17 ekonomistle yaptığı ankette yüzde 1,82.

Bu yalnızca hane bütçesini değil işletmeleri de doğrudan ilgilendiriyor. Dükkân, ofis, depo ve fabrika kiraları aynı tavana tabi; perakende ve lojistikte kira, personelden sonraki en büyük sabit gider kalemi. Aylık 60 bin liralık bir iş yeri kirası, yüzde 32 civarındaki bir artışla yıllık yaklaşık 230 bin lira ek maliyet demek.