Girişim Ekosisteminin Yarıyıl Karnesi

Girişimcilik özel sayımızda;

Küresel risk sermayesinin bir haftada iki ayrı 1 milyar dolarlık enerji turuna imza attığı olağanüstü tabloyla açılıyoruz.
Türkiye’den Türk kurucu ortaklı Ore Energy’nin 43 milyon dolarlık A serisi turunu ve yerli girişimlerin sessiz ama istikrarlı hafta trafiğini ele alıyoruz.
Dünyadan nükleer mikroreaktör üreticisi Valar Atomics’in tek turda 6 milyar dolar değerlemeye ulaşmasını ve lojistik yapay zekâsı HappyRobot’ın unicorn oluşunu aktarıyoruz.
Mini analizimizde Türkiye girişim ekosisteminin yarıyıl karnesini masaya yatırıyoruz; 101 turda 178 milyon dolar ve büyüyememe sorunu.

Kapanışta ise girişimcinin önümüzdeki haftalarda kaçırmaması gereken başvuru takvimi var.

Küresel risk sermayesi tarihinin en tuhaf dönemlerinden birini yaşıyor; para hem rekor seviyede bol hem de rekor seviyede seçici.

Crunchbase verilerine göre temmuz ayında küresel girişim yatırımları yaklaşık 65 milyar dolara ulaşarak geçen yılın aynı ayının iki katına çıktı; yapay zekâ ikinci çeyrekte küresel fonlamanın yüzde 70’inden fazlasını tek başına çekti. Ancak bu hacim tabana yayılmıyor — 100 milyon dolar ve üzeri mega turlar toplam yapay zekâ yatırımlarının yaklaşık yüzde 80’ini oluşturuyor. Geçen haftanın teması ise netleşti: sermaye artık yapay zekânın kendisinden çok onu ayakta tutacak fiziksel altyapıya, yani enerjiye, çiplere ve güvenliğe akıyor.

HAFTANIN TURLARI

Türk kurucu ortaklı Ore Energy’ye 43 milyon dolar

ENERJI DEPOLAMA · KÜRESEL TÜRKLER

Hollanda merkezli enerji depolama girişimi Ore Energy, Plural ve HV Capital’ın ortak liderliğinde 37,3 milyon euro — güncel kurla yaklaşık 43 milyon dolar — tutarında A serisi yatırım aldı; tura Positron Ventures da katıldı. 2023’te Aytaç Yılmaz, Rutil Özdemir ve Yaiza Gonzalez Garcia tarafından kurulan şirket, lityum ve kobalt yerine demir, su ve hava kullanan demir-hava bataryalarıyla yenilenebilir enerjiyi 100 saate kadar depoluyor; teknolojinin uzun süreli depolamada lityum iyona göre yaklaşık 10 kat düşük maliyet sunabildiği belirtiliyor. Girişim yatırımı ilk üretim tesisini kurmak için kullanacak ve 2028’e kadar gigavat-saat ölçeğinde kapasiteye ulaşmayı hedefliyor; Hollandalı Budget Thuis ile 1 GWh’lik ilk ticari anlaşma da imzalanmış durumda. Hedef pazarların başında yapay zekâ veri merkezleri geliyor.

Yerli ekosistemde sessiz ama istikrarlı bir hafta

YATIRIM · KURUMSAL IŞ BIRLIĞI

Geçen hafta Türkiye cephesinde mega tur yoktu ama trafik yoğundu. Reklam teknolojileri girişimi Ingosa, FutureBright Ventures’tan ikinci stratejik yatırımını alarak statik reklam alanlarını yapay zekâ destekli tüketici araştırma yüzeylerine dönüştüren InsightMate ürününü küresel pazara taşımaya hazırlanıyor. Türk kurucu ekipli DRS, San Francisco’da a16z’nin 1 milyon dolara kadar yatırım yaptığı Speedrun SR007 programına kabul edildi. Kurumsal tarafta Zes ile Beefull Teknoloji şarj ağlarını tek uygulamada birleştiren roaming anlaşması imzaladı; Mavi, iklim girişimi ecording ile 80 bin tohum topunu doğayla buluşturdu. Eğitim teknolojisinde BigiBuddy, çocuklar için ekransız yapay zekâ öğrenme arkadaşı BigiOne’ı tanıttı. Haftaya damga vuran kurumsal haber ise İş Bankası’nda genel müdürlük görevinin Hakan Aran’dan H. Cahit Çınar’a devriydi — Aran, girişimcilik ve teknoloji gündemini bankacılığın merkezine taşıyan isimdi.

Yapay zekânın elektrik faturası: bir haftada iki 1 milyar dolarlık tur

ENERJI · YAPAY ZEKÂ ALTYAPISI

Risk sermayesinin yeni gözdesi enerji. El Segundo merkezli Valar Atomics, veri merkezlerine güç sağlayacak modüler nükleer mikroreaktörleri seri üretmek için Sequoia’nın da katıldığı Seri B turunda 6 milyar dolar değerleme üzerinden 1 milyar dolar topladı; kurucu Isaiah Taylor turu “yapay zekâ çok hızlı büyüyor, her yönde çok fazla güce ihtiyacımız var” sözleriyle özetledi. Aynı hafta şebeke ölçekli batarya girişimi Base Power da 1 milyar dolarlık Seri D turunu kapattı. İngiliz OLIX, ışık tabanlı fotonik yapay zekâ çıkarım çipleri için 312 milyon dolar aldı; siber güvenlikte Horizon3.ai otonom sızma testi araçlarına 250 milyon dolar, Zenity yapay zekâ ajan güvenliğine odaklanan turunu ekledi.

HappyRobot unicorn oldu: lojistiğin görünmez çalışanları

LOJISTIK · DIKEY YAPAY ZEKÂ

ABD-İspanya ortak kuruluşu HappyRobot, Prysm Capital ve Eurazeo liderliğindeki 150 milyon dolarlık Seri C turuyla yaklaşık 1,2 milyar dolar değerlemeye ulaşarak unicorn statüsü kazandı; tura Andreessen Horowitz, Y Combinator ve Deutsche Telekom’un yatırım kolu da katıldı. Şirket, nakliye ve lojistik operasyonlarındaki telefon görüşmeleri, randevu planlama ve yük takibi gibi süreçleri yürüten yapay zekâ çalışanları geliştiriyor. Aynı haftada Mubadala ve Toyota’nın Woven Capital’ının katıldığı 250 milyon dolarlık turla Lagos merkezli mobilite girişimi Moove de öne çıktı; Hindistan’da elektrikli scooter üreticisi River 120 milyon dolarlık Seri C turunu kapattı.

EKOSISTEM DOSYASI · TÜRKIYE YARIYIL KARNESI

Tohum var, büyüme sermayesi yok

Tablo. Startup Centrum’un yarıyıl raporuna göre Türkiye girişim ekosistemi 2026’nın ilk altı ayında 101 yatırım turunda toplam 178 milyon dolar yatırım aldı; startups.watch aynı dönemi 87 turda 172 milyon dolar olarak ölçüyor. Her iki veri seti de aynı sonucu veriyor: bu, 1,6 milyar dolarlık 2021 zirvesinin çok gerisinde, son yılların en sakin dönemi. Toplam 101 turun 28’i TÜBİTAK BİGG destekli, 12’si kitle fonlaması. Yatırım hacmi sert biçimde yoğunlaşmış durumda: toplamın yaklaşık yüzde 75’i yalnızca altı girişime gitti ve oyun sektörü tek başına hacmin yüzde 65’ini çekti.

Denklem. Asıl yapısal hikâye yapay zekâda. Yatırım alan girişimlerin yüzde 39’u — 27 tur — yapay zekâ temalı çözümler sunuyor ve bu oran tarihi zirve. Ancak bu yaygınlaşma hacme dönüşmüyor: yapay zekâya giden toplam yatırım 20,9 milyon dolarda kaldı. Küresel tabloyla fark çarpıcı — dünyada yapay zekâ, risk sermayesinin yüzde 70’inden fazlasını çekerken Türkiye’de tur başına ortalama bilet 1 milyon doların altında. İkinci sorun devam yatırımı: ikinci çeyrek turlarının yüzde 66’sı ilk kez yatırım alan girişimlerden oluştu, takip turları yüzde 34’te kaldı. Yani tohum atılıyor ama fide büyütülemiyor; büyüme aşamasına gelen girişimin önündeki seçenek çoğu zaman merkezini yurt dışına taşımak oluyor — Ore Energy örneğinde olduğu gibi.

Fırsat. Tablonun parlak tarafı da var. İTO Başkanı Şekib Avdagiç’in aktardığına göre İstanbul’daki BTM (Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi) tek başına ilk altı ayda 11 milyon dolarlık yatırım çekti. Oyun sektörünün küresel rekabet gücü kanıtlanmış durumda; ileri üretim, savunma yazılımları, sağlık teknolojileri ve enerji-iklim dikeyleri ise küresel sermayenin tam da bu dönemde aradığı “fiziksel dünya + yapay zekâ” kesişiminde duruyor. Eksik olan teknoloji değil, 1-10 milyon dolar bandının üzerine çıkabilen yerli büyüme fonu.

Önümüzdeki haftaların başvuru takvimi

PROGRAM · HIZLANDIRICI · ETKINLIK

Yaz sonu, başvuru sezonunun en yoğun dönemi. Google for Startups Accelerator’ın Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Türkiye programı, tohum ile Seri A arasındaki teknoloji girişimlerini hedefliyor; 10 haftalık program hisse talep etmiyor ve son başvuru tarihi 31 Ağustos. Bayer’in Tenity iş birliğiyle yürüttüğü G4A programı kapsamında hazırlanan Türkiye Dijital Sağlık ve Tarım Girişimleri Haritası için başvurular 6 Eylül’e kadar açık. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı destekli GITEX AI Türkiye, yapay zekâ, siber güvenlik, fintek ve veri merkezi başlıklarında küresel yatırımcıları İstanbul’da buluşturmaya hazırlanıyor; Dijitalpark Teknokent’in FINEXT programında öne çıkan girişimler ise ocak ayında Londra’da yatırımcılarla buluşturulacak.