TSKB Ekonomik Araştırmalar tarafından hazırlanan "Teknolojik Dönüşümü Anlamak" başlıklı rapor yayımlandı. Çalışmada, küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama ve Türkiye’nin teknoloji alanındaki gelişim ihtiyacı çerçevesinde teknoloji ile sanayi politikalarının yeniden ele alınması gerektiğine dikkat çekiliyor.
Rapor, teknolojik dönüşümü şekillendiren temel eğilimleri ortaya koyarken yapay zekânın verimlilik ve istihdam üzerindeki etkilerini mercek altına alıyor.
Türkiye imalat sanayisinde yüksek teknoloji üretimi artış gösterse de toplam üretim içindeki payının sınırlı kaldığı ve teknoloji açığının sürdüğü vurgulanıyor.
Yüksek teknoloji üretiminin yaygınlaştırılmasının yanı sıra radikal teknolojilerin geliştirilmesi ve bu teknolojilerin ekonominin geneline yayılmasını sağlayacak teknoloji politikalarının hayati önem taşıdığı ifade ediliyor.
Rapordan önemli çıktılar
Yüksek teknoloji üretimi ve dış ticaret açığı: 2010-2025 döneminde imalat sanayinde reel üretim yıllık ortalama %5,5 büyürken yüksek teknoloji üretimi %11,5 artış kaydetti. Bu yüksek artışa rağmen, düşük başlangıç seviyesi nedeniyle yüksek teknoloji ürünlerinin toplam üretimden satışlar içindeki payı 2025 yılında %3,6 düzeyinde kaldı ve bu gruptaki dış ticaret açığı sürekliliğini korudu.
Stratejik yatırımlarda büyük sıçrama: Yapay zekâ, yarı iletkenler, kritik mineraller ve temiz teknolojileri kapsayan stratejik alanların toplam sıfırdan yatırımlar içindeki payı 2020’deki %16 seviyesinden 2025’te %44’e yükseldi. Bu alanlar doğrudan yabancı yatırımları giderek daha fazla yönlendiriyor.
Hızlı yayılım ve altyapı yoğunlaşması:Bilgisayar ve internete kıyasla çok daha hızlı yayılan yapay zekâ ile dijitalleşme ivme kazandı. Model geliştirme, çip üretimi ve veri merkezi altyapılarında ciddi bir küresel yoğunlaşma dikkat çekiyor.
İstihdam üzerindeki etkiler: Küresel istihdamın yaklaşık beşte birinin üretken yapay zekâdan etkileneceği tahmin ediliyor. Üretken yapay zekâyla doğrudan örtüşen alanlarda kadın çalışan oranı yüksek seyrediyor. 22-25 yaş grubundaki genç istihdamında ise düşüş gözleniyor. Bu durum, söz konusu gruplara yönelik özel destekleyici önlemleri gerekli kılıyor.
Teknoloji difüzyonu: Yeni teknolojilerin ekonominin geneline yayılması ve verimlilik artışının sağlanması için teknoloji geliştirme politikalarının, teknoloji difüzyonunu destekleyen bütüncül yaklaşımlarla birlikte ele alınması gerektiği ifade ediliyor.
